– Vọng lão: Đàn ông đến 50 tuổi thì -gọi là lão hạng, có cơi trầu đưa đến đình xin vọng lão, được miễn giảm một nửa số sưu dịch. Người già 60 tuổi gọi là lão nhiêu, được miễn trừ hoàn toàn sưu dịch. Người khá giả có thể tổ chức tiệc mừng khao cả làng hoặc khao hàng giáp, còn thông thường chỉ nộp tiền và lễ vật: Mức nộp tiền vọng lão cũng tùy thuộc vào từng địa phương. Chẳng hạn như ở làng Đống Khôn huyện Thường Tín quy định người vọng lão phải nộp 3 mạch tiền cổ, 1 chai rượu và trầu cau đủ mỗi người một miếng. Nhưng phường La Khê quận Hà Đông lại quy định người vọng lão hạng nộp 30 quan tiền, người vọng lão nhiêu nộp 20 quan tiền.
- Vọng quan viên: Quan viên vốn là chỉ chức danh của những người làm quan nhận sắc mệnh của triều đình, sau được các làng xã dùng để chỉ các vị có quyền chức trong làng. Tiêu chuẩn được vọng quan viên ờ các làng cũng rất khác nhau. Những làng có truyền thống nho học nhiều người đỗ đạt thì quy định ai thi đỗ tú tài trở lên mới được vọng quan viên. Thế nhưng có nhiều kỳ tiêu chuẩn thấp hơn, chỉ cần đi thi trúng trường là đủ, hoặc từng đảm nhận các chức dịch ở địa phương như chánh tổng, lý trưởng. Có làng, để khuyến khích việc học, lại quy định ai nuôi được hai, ba người con học giỏi là có đủ tư cách vọng quan viên. Đặc biệt khi cẩn chi tiêu việc gì lớn, làng quy định người nào nộp đủ số tiền cẩn thiết cho dân thì cũng được vọng quan viên. Mức tiền nộp vọng quan viên cũng không có tiêu chí nhất định, có làng đặt ra quy chế ai đỗ cao, làm quan to thì phải nộp tiền vọng nhiều, chẳng hạn như:
+ Lệ làng Viên Sơn huyện Yên Thành tỉnh Nghệ An quy định, hàng văn từ tú tài trở lên, hàng về từ suất đội trở lên nộp tiền vọng quan viên là 6 quan; còn hàng chức dịch thì chỉ phải nộp I quan tiên vọng.
+ Lệ làng Phú Diễn huyện Từ Liêm quy định, người đố tú tài nộp tiên vọng quan viên 3 quan; cử nhân nộp 6 quan; phố bảng nộp 8 quan; tiến sĩ nộp 10 quan.
Ngược lại có làng lại đặt lệ, người làm quan to hoặc đỗ cao thì nộp tiền vọng quan viên ít, chẳng hạn:
+ Lệ làng Đan Tràng huyện Nghi Xuân tỉnh Hà Tĩnh thu tiền vọng quan viên của quan hàng nhất nhị phẩm là 3 quan tiền; hàng tam tứ ngũ phẩm thu 5 quan; hàng lục thất bát cửu phẩm thu 10 quan.
+ Lệ phường La Khê quận Hà Đông thu tiền vọng quan viên của người đố tiến sĩ 3 quan; cử nhân 12 quan; tú tài 18 quan.
+ Lệ làng Yên Lâm huyện Nghi Lộc tỉnh Nghệ An thu tiền vọng quan viên của người đỗ tiến sĩ 3 quan; cử nhân 5 quan; tú tài 10 quan.
Đôi khi do nhu cầu chi tiêu, có làng gia tăng mức nộp tiền vọng, chẳng hạn như lệ làng Đặng Xá huyện Phú Xuyên quy định: “Các viên vọng quan viên, mỗi người phải nộp 3 quan 5 mạch tiền. Nay do phải tu sửa điện chính, chi phí tăng nhiều nên mời viên vọng quan viên phải nộp thêm 6 quan 5 mạch, tổng cộng là 10 quan tiền”.
Lệ khao vọng thời xưa có nét tinh tế, có sự phiền hà, có lẽ vì thế mà dường như nó đã bị loại trừ ra khỏi hương thôn, song rất có thể nó sẽ tiếp tục gây phiền hà cho những ai muốn khai thác di sản văn hóa của ông cha mà lại không biết đến nó.
Đọc thêm tại: http://huonguoctucle.blogspot.com/2015/07/le-vong.html
Từ khóa tìm kiếm nhiều: lễ hội việt nam
