Tên gọi
Về tên gọi của loại hình văn bản này có đến hàng chục loại khác nhau như Hương ước, Tục lệ, Khoán lệ, Khoán ước, Điểu lộ, Lộ bạ, Ước lộ, Phong tục, Hương lệ v.v. Riêng trong kho sách của Viên Nghiên cứu Hán Nôm cũng có đến hàng chục tên gọi như:
- Điều lệ, có 7 văn bản. Ví dụ:
Điều lệ phường Hồ Khẩu huyện Hoàn Long AF a2/79 Điều lệ xóm Trung Hậu xã Đông Ngạc huyện Từ Liêm AF a2/76 Điều lệ giáp Trung Thuận huyện Hoàn Long AF a2/25
- Hương lệ, có 3 vãn bản là:
Hương lệ xã Hoa Ngạc huyện Từ Liêm AFa2/61
Hương lệ xã La Khê huyện Từ Liêm AF a2/22
Hương lệ xã Sơn Đổng huyện Hoài Đức AF a2/23
- Khoán bạ, có 1 văn bản là:
Khoán bạ giáp Trung Tả huyện Hoàn Umg AF a2/33
Về tên gọi của loại hình văn bản này có đến hàng chục loại khác nhau như Hương ước, Tục lệ, Khoán lệ, Khoán ước, Điểu lộ, Lộ bạ, Ước lộ, Phong tục, Hương lệ v.v. Riêng trong kho sách của Viên Nghiên cứu Hán Nôm cũng có đến hàng chục tên gọi như:
- Điều lệ, có 7 văn bản. Ví dụ:
Điều lệ phường Hồ Khẩu huyện Hoàn Long AF a2/79 Điều lệ xóm Trung Hậu xã Đông Ngạc huyện Từ Liêm AF a2/76 Điều lệ giáp Trung Thuận huyện Hoàn Long AF a2/25
- Hương lệ, có 3 vãn bản là:
Hương lệ xã Hoa Ngạc huyện Từ Liêm AFa2/61
Hương lệ xã La Khê huyện Từ Liêm AF a2/22
Hương lệ xã Sơn Đổng huyện Hoài Đức AF a2/23
- Khoán bạ, có 1 văn bản là:
Khoán bạ giáp Trung Tả huyện Hoàn Umg AF a2/33
- Khoán lệ, có 27 văn bản Ví dụ:
Khoán lệ giáp Tây huyện Hoàn Long AF a2/30
Khoán lệ phường Kim Mã huyện Hoàn Long AF a2/29 Khoán lệ thôn Kiều Mai huyện Hoàn Long AF a2/55
Khoán lệ trại Ham Đồng huyện Hoàn Long AF a2/28
Khoán lệ xã Cống Xuyên huyện Thượng Phúc phủ Thường Tín AF a2/96
- Khoán ước, có 19 văn bản Ví dụ:
Khoán ước phường Kim Liên huyện Hoàn Long AF a2/26
Khoán ước thôn Thổ Quan huyện Hoàn Long AF a2/31
Khoán ước xã Văn Giáp huyện Thường Tín A.2951
- Lệ bạ, có 3 văn bản
Lệ bạ xã Đông Ngạc huyện Từ Liêm AF a2/15
Lệ bạ xã Đông Ngạc huyện Từ Liêm AF a2/10
Lệ bạ xã Hoa Ngạc huyện Từ Liêm AF a2/60
- Phong tục, có 38 văn bản Ví dụ:
Phong tục giáp Bãi Trù xã Cát Ngòi huyện Đan Phượng AF a2/10 Phong tục phường Thượng Cát xã Phượng Cát huyện Từ Liêm
AF a2/58
Phong tục sở Quán La huyện Từ Liêm AF a2/59
Phong tục xã Đồng Luân huyện Chương Mỹ AF a2/8
Phong tục vạn Hạ Trì xã Hạ Trì huyện Từ Liêm AF a2/58 Phong tục thôn Tổ xã Thượng Trì huyện Từ Liêm AF a2/58 – Tục lệ, có 531 xã. Ví dụ:
Tục lệ giáp Đoài Nhị xã Đông Ngạc huyện Từ Liềm AF a2/67
Tục lệ phường Hà Xá huyện Thạch Thất AF a6/5
Tục lệ thôn Ba Lai huyện Phú Xuyên AF a2/45
Tục lệ xã Yên Vọng huyện Chương Mỹ AF a2/2
- ước khoán, có 1 văn bản:
Ước khoán xã Đạo Ngạn huyện Chương Mỹ AF a2/7
Do tên gọi tục lệ phổ biến hơn nên người biên soạn Thư mục sách Hán Nôm đã đặt tên cho mảng thư tịch này là tục lệ.
Còn ở kho sách của Viện Thông tin khoa học xã hội đang lưu giữ được hơn 1000 văn bản. Trong đó chủ yếu được mang tên là hương ước, nên khi đăng ký thư mục, người làm công tác biên mục ở đó đã gọi tên mảng sách này là hương ước. Gần đây, khi nghiên cứu khai thác các văn bản hương ước tục lệ, các nhà nghiên cứu khoa học xã hội đã đặt tên cho loại sách này là Hương ước, như:
Hương ước cổ Hà Tây, 1993
Hương ước Hà Tĩnh, 1996
Hương ước Nghệ An, 1998
Hương ước và quản lý làng xã, 1998
Hương ước Thái Bình, 2000
Hương ước Thanh Hoá, 2000
Hương ước vùng đổng bằng Bắc Bộ, 2003
Hương ước Hưng Yên (sắp xuất bản)
Riêng ở tỉnh Lạng Sơn khi giới thiệu mảng sách này lại đặt tên là Tục lộ, như:
Tục lệ Lạng Sơn, 1998
Lần này khi nghiên cứu giới thiệu về phong tục tập quán của các làng xã ở địa bàn Hà Nội, chúng tôi thấy cần gọi tên đầy đủ là: Tuyển tập Hương ước tục lệ Thăng Long – Hà Nội.
Đọc thêm tại: http://huonguoctucle.blogspot.com/2015/07/loi-mo-au.html
Từ khóa tìm kiếm nhiều: le hoi viet nam
