Pages

Được tạo bởi Blogger.

Hương ước cho các xã

        Trong 2 xã, người nào bắt được trộm cướp và tang vật sẽ có tờ thông báo cho 2 xã biết. Việc giải cướp, các thôn trưởng phải cử các trung nam khoẻ mạnh có trang bị các khí giới điều động đến quan cầm chế.         Tiền tốn bao nhiêu 2 xã cùng chịu. Lệ thưởng cho 1 suất phu, các quan viên thì thưởng cho 6 mạch tiền cổ. Những người tích cực bắt cướp mà bị thương cũng thu cho 1 suất phu; đối với các quan viên thưởng tăng thêm mỗi người 2 mạch tiền cổ và 1 đấu gạo, cốt để động viên. Các vụ trộm cắp nhỏ thì không theo lệ này. Còn như các lý lẽ chưa rõ, việc kiện tụng vẫn còn nhiều thì người bắt được trộm phải đi theo để đối chất cho đến khi kẻ trộm chịu nhận tội mới thôi. Tiền tốn bao nhiêu 2 xã cùng chịu y như trên. Nếu như người bắt cướp giữa đường bỏ dở khiến cho không có cách nào luận tội kẻ cướp, bắt liều chính là lỗi ở người bắt cướp đó, không liên can gì đến 2 xã.
         Trong 2 xã có trộm nhỏ, bắt được quả tang cùng các tang vật sẽ chiểu theo giá trị của tang vật: nếu tang vật trị giá 3 mạch tiền thì bắt phạt thành 3 quan tiền cho người bắt trộm 1 quan tiền, còn lại 2 quan 2 xã cùng uống rượu. Nếu tang vật nhiều thì bắt phạt tăng thêm đổng thời đuổi khỏi vị trí hương ẩm.

Hương ước cho các xã

Những người ngụ cư mà ăn trộm, khi bắt được thì luận tội tăng thêm. Nếu người nghèo khó không thể đền được thì bắt phạt người cho họ ở nhờ rồi đuổi họ đi để cho dân được sống yên ổn. Những năm mất mùa đói kém các vụ trộm cắp nhỏ tùy theo thực tế mà xử trí.
        Những người sống nhờ quá 3 tháng cũng phải tuân theo truyền chỉ như với dân ngụ cư. Những người sống nhờ ở vùng chợ búa trong địa phận của 2 xã và phía ngoài 7 thôn nên có người trong bản xã đồng ý. Giấy nhận thực tạm trú viết làm 2 tờ: 1 tờ nộp cho các quan viên, 1 tờ nộp cho xã trưởng. Xã trưởng cho phép thì dân mới được ở. Nếu chủ nhà không đồng ý thì không được ở. Nếu ai cố tình vi phạm, người làng sẽ trình báo cáo quan viên của 2 xã để họ giải quyết và đuổi đi không cho ở. Tiền tốn bao nhiêu 2 xã cùng chịu.
      Trong 2 xã người nào ban đêm có khách từ nơi xa đến phải trình báo cho bản ngõ trưởng nậu làm bằng. Ai làm trái, cho phép hàng xóm tố cáo, bắt phạt 3 mạch tiền, người nào bao che cũng phạt như vậy, người cố ý vi phạm sẽ bị xét xử.
      Các xóm trong 7 thôn đều dựng 1 điếm canh. Mỗi đêm có 5 người phân nhau canh gác. Nếu sao nhãng việc canh phòng để cho kẻ gian đột nhập, các quan viên của 2 xã sẽ phạt họ trị giá 3 mạch tiền cổ. Người mất trộm hô hoán, trong xóm sẽ tỏa đi tìm các dấu vết, nếu tìm thấy dấu vết thì cử 1 người về báo cho bản thôn cùng 2 xã. Trong bản xã sẽ cử các trung nam đi bắt. Người nào trốn tránh sẽ bắt phạt mỗi người 1 quan tiền cổ cho 2 xã cùng uống rượu.
        Ở nông thôn ngoài việc trộm cướp gây mất an ninh ra, thì việc cứu hỏa cũng là cần thiết. Hương ước thôn Mậu Lương đặt hẳn một mục về việc này:
Điều 10: Lệ cứu hỏa
      “Nhà nào đó trong thôn ta bị chấy, hễ nghe thấy tiếng hô hoán hoặc tiếng trống đánh đổ hồi thì trương tuần các xóm đốc thúc mọi người sắm sửa các đồ chứa nước cứu hỏa để đưa đến cứu chữa. Bản thôn sẽ kiểm điểm, nếu thấy người nào đó vắng mặt thì phạt 6 mạch tiền cổ. Nếu như do có việc đi đâu đó mà vắng mặt thì miễn chó”.