Vấn đề tập tục văn hóa bao gồm các lĩnh vực cưới xin, ma chay, mừng thọ, khao vọng… trong các tập tục đó thì được chú ý nhiều hơn cả là việc hiếu hỷ và khao vọng.
Việc khao vọng được quy định rất rõ, ai được bổ nhiệm chức sắc hoặc đỗ đạt thì đều phải khao làng, chẳng hạn như Khoán ước của thôn Nhân Ái xã Vân Canh huyện Từ Liêm (nay thuộc Hoài Đức) quy định:
Ai đỗ tiến sĩ khao làng trị giá 60 quan tiền
Ai đỗ phó bảng khao làng trị giá 50 quan tiền
Ai đỗ cử nhân khao làng trị giá 40 quan tiền
Ai đỗ tú tài khao làng trị giá 30 quan tiền
Ai đỗ nhất trường, nhị trường khao làng 20 quan tiền.
Nhiều xã lại quy định phải khao những hai làn. Ai khao hai làn thì làng chia ruộng cho nhiều hơn.
Việc khao vọng được quy định rất rõ, ai được bổ nhiệm chức sắc hoặc đỗ đạt thì đều phải khao làng, chẳng hạn như Khoán ước của thôn Nhân Ái xã Vân Canh huyện Từ Liêm (nay thuộc Hoài Đức) quy định:
Ai đỗ tiến sĩ khao làng trị giá 60 quan tiền
Ai đỗ phó bảng khao làng trị giá 50 quan tiền
Ai đỗ cử nhân khao làng trị giá 40 quan tiền
Ai đỗ tú tài khao làng trị giá 30 quan tiền
Ai đỗ nhất trường, nhị trường khao làng 20 quan tiền.
Nhiều xã lại quy định phải khao những hai làn. Ai khao hai làn thì làng chia ruộng cho nhiều hơn.
Một nội dung quan trọng liên quan đến văn hóa xã hội là quy định người ở nơi khác đến sinh sống tại làng gọi là dân ngụ cư. Đã là dân ngụ cư thì không được tham gia đầy đủ các hoạt động của làng như không được bầu vào các chân chủ tế, bồi tế…
Người ngụ cư phải sống ở đó ba đời và đóng góp đầy đủ các nghĩa vụ với dân làng rồi thì mới cho vào sổ bạ tịch của làng. Ngay cả những người vốn đã cư trú lâu đời ở làng, song do lý do nào đó chuyển đi nơi khác nay có nguyện vọng muốn quay về làng thì vẫn bị phân biệt đối xử, chẳng hạn như điều 8 trong bản Khoản ước làng Phú Cốc huyện Thường Tín quy định:
“Hễ người nào đi làm ăn ở nơi khác, nay muốn xin về làng cũ chịu gánh vác sưu sai tạp dịch thì cho phép.
Nếu người đó đã thăng đến bàn trưởng, thôn trưởng thì cho phép nộp lợn, xôi, rượu đúng giá 2 quan tiền cổ, cùng 100 khẩu trầu, rồi xếp vào hạng bàn dưới.
Nếu người đố chỉ là hạng thứ dân thì bắt nộp gà rượu đáng giá 6 mạch tiền cổ, cùng 100 khẩu trầu, cũng xếp vào hạng bàn dưới ”.
Cũng trong Khoán ước làng Phú Cốc, ở Điều 8 lại quy định hễ người nào có quê mẹ hoặc quê vợ ở làng này mà muốn xin vào làng chịu gánh vác sưu sai tạp dịch thì làng sẽ họp bàn xét xem người ấy có thực sự là người tốt không thì sẽ chấp nhận. Đổng thời lại bắt nộp 3 quan 5 mạch tiền cổ và 100 khẩu trầu. Trường hợp khác nếu không phải là quê mẹ hay quê vợ thì số tiền phải nộp là 5 quan tiền cổ.
Từ khóa tìm kiếm nhiều: le hoi viet nam
