Trong tiếng Hán từ vọng có nghĩa là hướng về, trông theo. Lễ vọng trong xã hội cũ được dùng với nghĩa là người đi sau hướng về người đi trước, tiếp nối bước chân của người đi trước. Do vậy cũng có thể hiểu nghĩa là được tham gia vào một tổ chức nào đó ở hương thôn. Trong các làng xã Việt Nam thời xưa. cộng đồng cư dân người Việt có nhiều tổ chức sinh hoạt tập thể như phe giáp, làng xóm, hội lão, hội tư văn v.v… Mỗi tổ chức này đều đặt ra những tiêu chuẩn cụ thể để tuyển người tham gia. Dân làng ai đủ tiêu chuẩn thì được mời tham gia và phải đóng góp một số tiền lệ phí nhất định, gọi là tiền vọng. Số tiền này được sung toàn bộ vào công quỹ, hoặc trích lại một phần giao cho đơn vị sở tại của người đó, còn lại bao nhiêu thì sung công. Thông thường ở mỗi làng quê có các lệ vọng, như: Vọng giáp, vọng đình, vọng lão, vọng tư văn, vọng quan viên v.v…
- Vọng giáp: Giáp là một tổ chức cư dân ở hương thôn phụ thuộc vào làng xã. Mỗi làng thường có từ bốn đến sáu giáp, nên người được vào hàng giáp cũng có nghĩa là vào làng. Theo quy định cũ, chỉ có người đàn ông mới có bổn phận gánh vác công việc của làng xã. Do vậy tiêu chuẩn đầu tiên được vọng giáp phải là con trai. Có làng quy định con trai từ ẵm ngửa trở lên là được vọng giáp, được đi việc làng và chia phần cỗ, song phải đến 18 tuổi mới phải phân bổ gánh vác công việc. Mỗi giáp lại phân ra làm nhiều hạng gọi là chạ, thông thường có ba chạ là chạ nhất, chạ nhì và chạ ba. Người mới vọng giáp thì được xếp vào chạ ba, dần dần chuyển lên chạ nhì, chạ nhất. Đến khi đủ tiêu chuẩn tổ chức cỗ thờ thì được cử làm lềnh, đứng ra lo liệu công việc tế tự trong làng cùng các chức sắc. Người vọng giáp chỉ phải nộp tiền hoặc lễ vật một làn cho giáp, song có giáp quy định mỗi làn lên chạ đều phải nộp tiền. Chẳng hạn như lệ làng Yên Trường huyện Chương Mỹ quy định mỗi làn lên chạ phải nộp thêm 6 đồng. Ai không nộp đủ tiền vọng thì không được lên chạ.
