Nội dung về lao động sản xuất được các bản hương ước phản ánh rất sâu rộng. Trước đây dân các xã chủ yếu là sản xuất nông nghiệp và làm nghề thủ công, nên các quy định về sản xuất cũng chỉ nhằm vào hai nội dung này.
Về lao động nông nghiệp thì nổi cộm lên là vấn đề phân chia sử dụng đất đai. Chẳng hạn Khoán ước của xã Dương Liễu lập năm 1691 gồm 15 Điều thì đã có 11 điều nói về việc sử dụng phân chia đất đai, như:
Điều 1: Quy định việc đóng thuế
Điều 2: Cho đo đạc đất vàng bãi bổi bên sông Đáy để chia đều cho người cày cấy.
Điều 3: Quy định việc ruộng đất cũ của xã nếu ai được chia lại đem cầm bán thì nay bắt phải chuộc về.
Điều 4: Quy định việc người được chia ruộng không may bị chết thì sỗ ruộng đó phải trả lại cho xã.
Về lao động nông nghiệp thì nổi cộm lên là vấn đề phân chia sử dụng đất đai. Chẳng hạn Khoán ước của xã Dương Liễu lập năm 1691 gồm 15 Điều thì đã có 11 điều nói về việc sử dụng phân chia đất đai, như:
Điều 1: Quy định việc đóng thuế
Điều 2: Cho đo đạc đất vàng bãi bổi bên sông Đáy để chia đều cho người cày cấy.
Điều 3: Quy định việc ruộng đất cũ của xã nếu ai được chia lại đem cầm bán thì nay bắt phải chuộc về.
Điều 4: Quy định việc người được chia ruộng không may bị chết thì sỗ ruộng đó phải trả lại cho xã.
Điều 5: Quy định việc người được chia ruộng không chịu đóng thuế hoặc không tham gia lao động công ích thì xã thu lại ruộng.
Điều 6: Quy định nếu ai thừa ruộng không sử dụng thì xã thu lại.
Điều 8: Người được chia ruộng nếu chuyển đi xã khác ở thì trả lại ruộng.
Điều 9: Phân chia ruộng
Điều 12: Quy định chia ruộng cho người từ 17 tuổi trở lên. Nếu chia ruộng cho năm 17 tuổi thì đến năm 18 tuổi mới phải đóng thuế. Nếu chia ruộng cho năm 18 tuổi, thì năm 19 tuổi mới phải đóng thuế.
Điều 13: Ruộng đất chia cứ lấy 6 năm làm kỳ hạn.
Điều 15: Cấp ruộng cho chức dịch
– Quan tại triều cấp cho 4 sào
– Quan viên khao vọng 2 làn cấp 2 sào
– Quan viên khao vọng 1 làn cấp 1 sào
– Tuần đinh, chức dịch cấp 1 sào.
Ngoài việc ruộng đất ra, đối với sản xuất nông nghiệp xưa kia chủ yếu là vấn để dẫn nước tưới ruộng. Thứ đến là việc trông nom bảo vệ hoa màu. Đe trả công cho người trông đồng, hương ước các làng quy định phải trả bằng thóc, tính theo đầu ruộng đất, chẳng hạn như Khoán lệ xã Tu Hoàng quy định:
Hai vụ mùa hè mùa đông, mỗi sào thu thóc trả cho tuần phiên trông đồng mỗi sào là 1 chát lúa. Nếu người ngoài xã vào cấy thì lấy là 1 lượm.
Còn đối với sản xuất thủ công nghiệp thì các quy ước càng chặt chẽ sát sao hơn. Chẳng hạn như Khoán lệ phường Long Đằng xã Đông Ngạc huyện Từ Liêm quy định, mỗi khi mua được song mây thì đem chia đều cho các hộ trong phường. Ai có công đi khai thác được nguyên liệu thì phường sẽ ưu tiên cho mua nhiều hơn.
Từ khóa tìm kiếm nhiều: lễ hội việt nam
