Lý do xây dựng hương ước tục lệ
Hương ước tục lệ là những quy tắc sống do cộng đồng làng xã xây dựng ra. Trong cuộc sống hàng ngày từ lao động sản xuất đến các sinh hoạt văn hóa tập tục, đã không ngừng phát sinh ra các mâu thuẫn, do vậy cần phải có các nguyên tắc điều lệ, do đó phải định ra hương ước tục lệ. Chẳng hạn như Khoán lệ xã Hòa Tranh huyện ứng Hòa ghi:
“Thường nghe, triều đình có quy chế thống nhất của triều đình, quy chế mà đúng mực thì làm việc gì cũng tốt đẹp, làng xóm, quy định của làng xóm, quy định mà ngay ngắn thì mọi người đều tuân theo. Nay tòan dân trong làng ta muốn tìm lại phong tục thuần hậu thời xưa và gạt bỏ những thái tu thô hỉ, nên đã xem xét hổ sung đặt ra các điều lệ.”
Hương ước tục lệ sẽ là thước đo, là tiêu chuẩn của công lý, do vậy các làng xã đều muốn xây dựng hương ước để điều chỉnh kỷ cương, để giữ gìn thuần phong mỹ tục. Đó cũng là mục đích chính của việc lập hương ước: mà các làng đặt ra:
Hương ước tục lệ là những quy tắc sống do cộng đồng làng xã xây dựng ra. Trong cuộc sống hàng ngày từ lao động sản xuất đến các sinh hoạt văn hóa tập tục, đã không ngừng phát sinh ra các mâu thuẫn, do vậy cần phải có các nguyên tắc điều lệ, do đó phải định ra hương ước tục lệ. Chẳng hạn như Khoán lệ xã Hòa Tranh huyện ứng Hòa ghi:
“Thường nghe, triều đình có quy chế thống nhất của triều đình, quy chế mà đúng mực thì làm việc gì cũng tốt đẹp, làng xóm, quy định của làng xóm, quy định mà ngay ngắn thì mọi người đều tuân theo. Nay tòan dân trong làng ta muốn tìm lại phong tục thuần hậu thời xưa và gạt bỏ những thái tu thô hỉ, nên đã xem xét hổ sung đặt ra các điều lệ.”
Hương ước tục lệ sẽ là thước đo, là tiêu chuẩn của công lý, do vậy các làng xã đều muốn xây dựng hương ước để điều chỉnh kỷ cương, để giữ gìn thuần phong mỹ tục. Đó cũng là mục đích chính của việc lập hương ước: mà các làng đặt ra:
“Triều đình có phép tắc để chấn chỉnh kỷ cương, lảng xã có ước lệ dể giữ gìn phong tục. Cốt lõi của luân thường đạo lý là ở dân láng. Dân lúng có tục tốt trên dưới thuận hòa, anh em bè bạn gắn bố thán thiết. Ở khắp mọi nơi dân chúng vui ca cày ruộng lấy thóc mà ăn, dào nước lấy giếng mà uống, văn nghiệp ngày một rực rỡ, dân đinh ngày một dõng dạc, của cải ngày một dồi dào, cuộc sống hạnh phúc, cơm no áo ấm, do vậy mọi người cùng muốn xây dựng điều ước để giúp cho nếp sống thuần hậu hơn”,
(Hương ước xã Phú Cốc, Thường Tín)
ở các phố phường làm nghề thủ công hoặc buồn bán thí nhu cáu (lơi hỏi có hương ước càng tỏ ra bức xúc hơn. Bởi ở phố phường mật độ cư (lân đông đúc hơn, các va chạm trong cuộc sống thường nhật xảy ra nhiều hơn, nên rất cần có ước lệ:
“Thường nghe, triều đình có phép tắc của triều dinh, làng xã có diều lệ của làng xã, huống hồ phố ta vốn cố nghề riêng trở thành của báu của quốc gia, nếu không cố khoán lệ để ràng buộc thì lấy gì dể cố kết lỏng người. Do vậy tham khảo châm chước các diều lệ cổ xưa mà dinh dạt ra điều lệ mới.”
(Ước lệ chợ đình Kim Ngân).
Có trường hợp khoán ước đặt ra chỉ vì một nguyên nhân cụ thể gây ra bức xúc cần có điều lệ để giải quyết. Chẳng hạn như ở làng Phúc Lý huyện Từ Liêm, vào cuối thế kỷ 18, quân đội nhà Lê cũ ở phía bác dang tập hợp lực lượng chống lại triều đình Tây Sơn, do đó giặc già nổi lên khắp nơi.
Từ khóa tìm kiếm nhiều: lễ hội việt nam
